İşverenlerin ve bireylerin soruları

Hayır. AB ve EFTA devletlerinin vatandaşları kişilerin serbest dolaşımı anlaşmasından yararlanır: kota yok, yerli işgücü önceliği yok, ekonomik yarar gösterme yok. Bu sitede anlatılan süreç onlara uygulanmaz.

Pek çok işveren bunu bilmez ve gereksiz işlemler başlatır. Adayın uyruğu ya da statüsü konusunda en küçük bir kuşku varsa, o soruyu her şeyden önce sorun: yanıt bütün takvimi değiştirir.

Evet. 2026 için Federal Konsey, üçüncü ülke vatandaşı nitelikli çalışanlara İsviçre genelinde 8 500 izinlik federal bir üst sınır belirledi; bunun 4 500'ü oturma izni (B izni), 4 000'i kısa süreli izindir (L izni).

2025 eylülünün sonunda bu kotaların yaklaşık yüzde 52'si kullanılmıştı.

Yabancılar ve entegrasyon kanununun (LEI) 21. maddesinin 1. fıkrası birikimli bir koşul koyar: bir yabancı ancak, İsviçre'de hiçbir çalışanın ve serbest dolaşım anlaşmasına taraf hiçbir devletin vatandaşının aranan profile uymadığı gösterildiğinde kabul edilebilir.

Bir İsviçre üniversitesinden mezun olanlar için bir istisna vardır, bir sonraki soruya bakın.

Ayrı bir yükümlülüktür. İşsizlik oranının en az yüzde 5'e ulaştığı meslek gruplarında işveren, boş pozisyonu başka herhangi bir yerde yayımlamadan önce kamu iş bulma kurumuna bildirmek, beş iş günlük sınırlı yayın dönemini beklemek ve ardından uyan adayları görüşmeye çağırmak zorundadır.

Bu adım, kanunun 21. maddesindeki yerli işgücü önceliğini tamamlar, onun yerini almaz.

Kanunun 22. maddesinin 1. fıkrası, yerin, mesleğin ve sektörün alışılmış ücret ve çalışma koşullarını arar. Bu sitede hiçbir referans rakam yayımlamıyoruz: alışılmış ücret kantona, sektöre ve somut pozisyona göre olay bazında belirlenir.

Alışılmış olanı ölçmek için makamların referans aracı olan ve sektöre, mesleğe ve bölgeye göre alışılmış ücretleri gösteren SECO ulusal ücret hesaplayıcısına başvururuz.

Kanunun 23. maddesinin 1. fıkrası izinleri kadrolara, uzmanlara ve diğer nitelikli çalışanlara ayırır. Bir oturma izni için adayın mesleki nitelikleri, uyum yeteneği, dil bilgisi ve yaşı kalıcı bir entegrasyona işaret etmelidir.

İstihdam yaratan yatırımcılar ve girişimciler, bilim, kültür ya da spor alanında tanınmış kişiler ve uluslararası bir grup içinde nakledilen yöneticiler için istisnalar vardır.

Kanunun 21. maddesinin 3. fıkrası yerli işgücü önceliğinden bir muafiyet öngörür: işvereni, İsviçre ve Avrupa piyasasındaki aramalarını göstermekten kurtarır. Alttaki koşulu kaldırmaz: faaliyetin üstün bir bilimsel ya da ekonomik yarar taşıması gerekir.

Yine de hiçbir şey kendiliğinden olmaz: bir İsviçre üniversitesinden mezun olan kişi, öğrenimini bitirdikten sonra iş aramak için kantonun nüfus dairesinden altı aylık bir oturum belgesi alabilir. Bu belge başvuru üzerine verilir, bir hak olarak kazanılmaz.

LEI madde 34 fıkra 2, makama şu yabancıya yerleşim izni verme imkânı tanır: kısa süreli ya da oturma izniyle İsviçre'de en az on yıl kalmış, bunun son beş yılını kesintisiz oturma izniyle geçirmiş, hakkında iptal sebebi bulunmayan ve entegre olmuş yabancı.

İzin kendiliğinden gelmez: talep etmek gerekir. İkamet yerinin ulusal dilindeki bilgi, sözlü olarak A2, yazılı olarak A1 düzeyinde olmalıdır (OASA madde 60 fıkra 2).

Evet, bazı durumlarda. LEI madde 34 fıkra 4, oturma izniyle beş yıl kesintisiz ikametin ardından, entegre olmuş, iptal sebebi bulunmayan ve ikamet yerinin ulusal dilinde iyi iletişim kuran yabancıya yerleşim izninin erken verilmesine imkân tanır. Aranan düzey sözlü olarak B1, yazılı olarak A1'dir (OASA madde 62).

Açık bir talep olmadan kanton makamı bu izni kendiliğinden incelemekle yükümlü değildir. Bu, makamın takdir yetkisidir, bir hak değildir.

İsviçre vatandaşı olmayan nişanlılar, hazırlık usulü sırasında ikametlerinin yasal olduğunu kanıtlamak zorundadır (CC madde 98 fıkra 4). Bu durum için, Federal Mahkemenin belirlediği koşullarla (ATF 137 I 351) evlilik amacıyla geçici bir oturum belgesi vardır: hukuka aykırı kullanım belirtisi bulunmaması ve evlilik yapıldıktan sonra kabul koşullarının açıkça sağlanmış olması.

Evet. İzinler ve aile bölümündeki hizmetler, işverenlere olduğu kadar bireylere de açıktır. Götürü ücret, durumun ilk incelemesinin ardından yazılı olarak teyit edilir.